Złoty Potok

Złoty Potok położony jest w województwie śląskim w gminie Janów na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Od 1975 do 1998 roku Złoty Potok należał do województwa częstochowskiego. 

Początki osadnictwa szacuje się na VIII – IX w. Pierwsza wzmianka o Potoku pochodzi z 1153 roku. Bartosz z rodu Odrowążów ufundował drewniany kościół w 1298 roku. W XV w zburzono drewniany kościół a na jego miejsce zbudowano murowany, który z czasem wielokrotnie przebudowywano. W drugiej połowie XV wieku Potok należał do rodziny Potockich . W XVI wieku wybudowano dwór w Złotym Potoku a cały majątek przeszedł na rodzinę Krasińskich. W 1851 roku majątek objęli Raczyńscy. 

Za Zielonym Stawem znajduje się młyn, który podciągnięty jest pod zabytek. Powstał on w XX wieku, a w 1928 roku ponownie odbudowany po pożarze. 

11 września 1944 roku w pobliskich lasach wybuchła bitwa pomiędzy Batalionem Partyzanckim, a Ekspedycją Niemiecką. W bitwie poległo 68 żołnierzy niemieckich oraz 25 partyzantów. Na Frontowej ścianie Kościoła W Złotym Potoku widnieje tablica upamiętniająca poległych partyzantów. 

Pobyt Zygmunta Krasińskiego

Złoty Potok od lipca do września 1857 roku zamieszkiwał wybitny polski twórca Zygmunt Krasiński, który przybył tu z żoną Elżbietą i dziećmi. Jego sielankowy pobyt przerwała śmierć jego najmłodszej córki . Obecnie dworek służy jako muzeum. 

Obiekty zabytkowe

·         Pałac Raczyńskich – na miejscu dzisiejszego pałacu w XVI wieku istniał dwór nazywany ZAMECZKIEM. W XIX wieku dwór popadł w taką ruinę, że nie nadawał się do zamieszkania. Wincenty Krasiński wykupił cały majątek i  w większości odnowił dwór w połowie XIX wieku. Na początku XX wieku Raczyńscy przebudowali pałac, którego kształt pozostał do dzisiaj. Od 1945 roku cały majątek przeszedł na rzecz państwa, a pałac przez wiele lat służył jako szkoła. Obecnie jest w bardzo złym stanie technicznym i nie nadaje się do zwiedzania. 

·         Grodzisko skalne, inaczej Osiedle Wały, to pierwszy gród, który powstał na tym terenie na przełomie VIII i IX wieku. Został zamieszkały w XII wieku.